BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

In het licht van de menselijke tragedies die overstromingen veroorzaken, kan het cynisch lijken te wijzen op milieuproblemen of op het verlies van biodiversiteit; toch zijn die fenomenen nauw met elkaar verbonden. Het behoud van biodiverse gebieden kan de effecten van watersnood helpen voorkomen of milderen en zorgt tegelijkertijd voor een veilige, gezonde en aangename leefomgeving.

In overstroomd natuurgebied maakt het water de bodem vruchtbaar, wat goed is voor de biodiversiteit. Voor bebouwde zones in overstromingsgebied zijn de gevolgen echter rampzalig en de schade aanzienlijk, ook voor leefmilieu, landschap en biodiversiteit.

Biodiversiteit vormt een dam

Plantengroei nabij of in de buurt van waterlopen speelt een uiterst belangrijke rol in het beheersen van overstromingen. Planten verminderen bodemafspoeling, -erosie en -verdichting. Wie de bodem volbouwt of wegen aanlegt, maakt die bodem de facto ondoordringbaar waardoor hij het regenwater minder laat infiltreren en minder zuivert. Dat beperkt de aanvulling van de grondwaterreserves. De afvoer naar de waterlopen is groter bij hevige regenval en de negatieve effecten van droogteperioden worden versterkt.

Door een meer poreuze laag aarde in stand te houden, kan het water infiltreren naar de grondwaterlaag. Een bos houdt, bijvoorbeeld, zes keer meer water vast dan een weideperceel met dezelfde oppervlakte. Het bos slorpt grote hoeveelheden water op en geeft dat water nadien geleidelijk aan af; het fungeert  als buffer om afspoeling, erosie en aardverschuivingen te beperken. Ook natuurlijke wetlands kunnen die bufferrol vervullen door tijdelijk water vast te houden.

Het gebladerte verspreidt het regenwater en houdt het vast. Bladeren breken de val van de regendruppels zodat de regen de tijd krijgt om te infiltreren zonder de bovenste aardlaag, die vol leven zit, weg te spoelen.

Het behoud van groene en beboste gebieden op vlakten en hellingen, zorgt dat het water kan infiltreren in plaats van weg te stromen en aarde mee te sleuren. In de valleien kunnen aangeplante bomen en struiken de oevers stevig verankeren. Door de aanwezigheid – waar mogelijk – van groene zones, natuurlijke oevers en overstromingsgebieden kunnen we het waterdebiet en de kracht van de stroming actief controleren.

BeBiodiversity Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

Biodiversiteit is mede-slachtoffer

De schade bij zware overstromingen treft zowel de habitats als de hulpbronnen van planten en dieren. De sterkere stroming van het water vernielt de habitats in de waterbermen. Meegesleurd puin en sediment slaan neer op de rivierbodems. Die schade heeft een langetermijneffect en is soms onomkeerbaar voor levensvormen die kwetsbaar worden bij gebrek aan habitats of door de povere waterkwaliteit.

Overstromingswater raakt verontreinigd door meegesleurde koolwaterstoffen (zoals stookolie) en gewasbeschermingsmiddelen, en ook door bacteriën, algen en fytoplankton, die sneller groeien in troebel water; die verontreiniging fnuikt de veerkracht van levende organismen.

Eens de natuurlijke oevers zijn vernield en de vegetatie is weggesleurd, erodeert de bodem nog sneller, zodat de schade door opeenvolgende overstromingen oploopt. Op de vlakten leidt diezelfde erosie tot een kale, slecht doorlatende bodem, wat afspoeling en erosie bij hevige regenbuien nog vergergert.

Oplossingen

De oplossingen lijken veelbelovend. In natuurgebieden kunnen we beboste gebieden en wetlands behouden en onderhouden zodat ze het regenwater stroomopwaarts beter vasthouden. Door die bufferzones te scheppen regelen we het debiet van waterlopen stroomafwaarts. Ook stormbekkens kunnen die rol vervullen, maar zij zijn over het algemeen eerder kunstmatig en minder interessant op het gebied van biodiversiteit.

In stedelijk gebied kan de aanleg van regentuinen plaatselijk soelaas bieden. Regentuinen (wadi’s) zijn kleine aangeplante waterdoorlatende laagten die regenwater kunnen opvangen en laten doorsijpelen naar de ondergrond. Ze kunnen een plaats krijgen op rotondes, pleinen en middenbermen en in openbare parken of privétuinen. Zo vergroenen ze het stedelijke landschap en versterken ze het ecologische netwerk.

BeBiodiversity Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

Meer news

BeBiodiversity Zijn onze huisdieren een gevaar voor de biodiversiteit?

Zijn onze huisdieren een gevaar voor de biodiversiteit?

Het is 6.10 u. ‘s morgens. Plots sluipt een intens spinnend geluid in je oor… Ze mag dan wel de schattigste zijn, maar nu is dat “snoezige poesje” in huis gewoon irritant… Liefkozingen, kopjes, paraderen, … alles om haar ultieme doel te bereiken: jou uit je bed krijgen om haar haar ontbijt te geven. Zit haar buikje vol, dan zie je haar niet meer tot de volgende maaltijd! Och, wat is het leven van een kat toch onnoemelijk zwaar!

Lees meer
BeBiodiversity Een duurzamere Vaderdag

Een duurzamere Vaderdag

Waarom zouden we, net als op andere feestdagen, onze vaderdagcadeaus niet een duurzamere draai geven? Het komt zelden voor dat cosmetische producten niet prominent aanwezig zijn in de Top 10 geschenkideeën voor deze feestdag. Hier is een lijst met ideeën voor een duurzame Vaderdag.

Lees meer
BeBiodiversity Belgische chocolade voor een betere wereld

Belgische chocolade voor een betere wereld

De Belgische overheid en de chocoladesector engageren zich om de producenten een eerlijke prijs te betalen en de ontbossing een halt toe te roepen. Zo lang de chocoladeproductie gepaard gaat met ontbossing, onfatsoenlijke lonen en kinderarbeid is ze niet duurzaam. Belgische fabrikanten, middenveld en overheid blijven niet bij de pakken zitten en werken aan duurzame chocolade, die goed is voor de mens en de biodiversiteit!

Lees meer
BeBiodiversity Vrouwen die zich inzetten voor de biodiversiteit door de geschiedenis heen

Vrouwen die zich inzetten voor de biodiversiteit door de geschiedenis heen

Gedurende eeuwen streefden vrouwen om de biologische diversiteit op aarde te behouden door hun gebruik van natuurlijke materialen bij het verrichten van bouwactiviteiten, het cultiveren, het kweken, het voeden en het genezen. Of zij nu hun werk of hun leven wijden aan een bepaalde soort of gebied, of aan de natuur in het algemeen, veel vrouwen zetten zich met moed en passie in voor de bescherming van de biodiversiteit en onze planeet. Over de hele wereld worden veel biodiversiteitsinitiatieven door vrouwen opgezet en gaan zij vaak hand in hand met de verdediging van individuele rechten. Op deze Internationale Vrouwendag grijpt BeBiodiversity de gelegenheid aan om een aantal van hen te vieren.

Lees meer
BeBiodiversity Samen tegen wegwerpplastic!

Samen tegen wegwerpplastic!

Een nieuw koninklijk besluit in België heeft een verbod ingevoerd op de verkoop van verschillende plastic producten voor eenmalig gebruik zoals bestek, borden en rietjes. Dit is een belangrijke stap voorwaarts in de strijd tegen wegwerpplastics en is goed nieuws voor ecosystemen die ernstige schade ondervinden van plastic en microplastics.

Lees meer
BeBiodiversity Chocolade – een lekkernij met een bittere nasmaak voor de biodiversiteit

Chocolade – een lekkernij met een bittere nasmaak voor de biodiversiteit

Chocolade in alle kleuren en smaken, vullingen en vormen… In België vind je voor elke gelegenheid een chocoladelekkernij, vaak met veel vakmanschap en creativiteit gemaakt. De glanzende chocolaatjes verbergen echter een schaduwzijde: de teelt van cacao, de bron van de heerlijke smaak en het heerlijke aroma, vormt een bedreiging voor de biodiversiteit.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten