BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

In het licht van de menselijke tragedies die overstromingen veroorzaken, kan het cynisch lijken te wijzen op milieuproblemen of op het verlies van biodiversiteit; toch zijn die fenomenen nauw met elkaar verbonden. Het behoud van biodiverse gebieden kan de effecten van watersnood helpen voorkomen of milderen en zorgt tegelijkertijd voor een veilige, gezonde en aangename leefomgeving.

In overstroomd natuurgebied maakt het water de bodem vruchtbaar, wat goed is voor de biodiversiteit. Voor bebouwde zones in overstromingsgebied zijn de gevolgen echter rampzalig en de schade aanzienlijk, ook voor leefmilieu, landschap en biodiversiteit.

Biodiversiteit vormt een dam

Plantengroei nabij of in de buurt van waterlopen speelt een uiterst belangrijke rol in het beheersen van overstromingen. Planten verminderen bodemafspoeling, -erosie en -verdichting. Wie de bodem volbouwt of wegen aanlegt, maakt die bodem de facto ondoordringbaar waardoor hij het regenwater minder laat infiltreren en minder zuivert. Dat beperkt de aanvulling van de grondwaterreserves. De afvoer naar de waterlopen is groter bij hevige regenval en de negatieve effecten van droogteperioden worden versterkt.

Door een meer poreuze laag aarde in stand te houden, kan het water infiltreren naar de grondwaterlaag. Een bos houdt, bijvoorbeeld, zes keer meer water vast dan een weideperceel met dezelfde oppervlakte. Het bos slorpt grote hoeveelheden water op en geeft dat water nadien geleidelijk aan af; het fungeert  als buffer om afspoeling, erosie en aardverschuivingen te beperken. Ook natuurlijke wetlands kunnen die bufferrol vervullen door tijdelijk water vast te houden.

Het gebladerte verspreidt het regenwater en houdt het vast. Bladeren breken de val van de regendruppels zodat de regen de tijd krijgt om te infiltreren zonder de bovenste aardlaag, die vol leven zit, weg te spoelen.

Het behoud van groene en beboste gebieden op vlakten en hellingen, zorgt dat het water kan infiltreren in plaats van weg te stromen en aarde mee te sleuren. In de valleien kunnen aangeplante bomen en struiken de oevers stevig verankeren. Door de aanwezigheid – waar mogelijk – van groene zones, natuurlijke oevers en overstromingsgebieden kunnen we het waterdebiet en de kracht van de stroming actief controleren.

BeBiodiversity Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

Biodiversiteit is mede-slachtoffer

De schade bij zware overstromingen treft zowel de habitats als de hulpbronnen van planten en dieren. De sterkere stroming van het water vernielt de habitats in de waterbermen. Meegesleurd puin en sediment slaan neer op de rivierbodems. Die schade heeft een langetermijneffect en is soms onomkeerbaar voor levensvormen die kwetsbaar worden bij gebrek aan habitats of door de povere waterkwaliteit.

Overstromingswater raakt verontreinigd door meegesleurde koolwaterstoffen (zoals stookolie) en gewasbeschermingsmiddelen, en ook door bacteriën, algen en fytoplankton, die sneller groeien in troebel water; die verontreiniging fnuikt de veerkracht van levende organismen.

Eens de natuurlijke oevers zijn vernield en de vegetatie is weggesleurd, erodeert de bodem nog sneller, zodat de schade door opeenvolgende overstromingen oploopt. Op de vlakten leidt diezelfde erosie tot een kale, slecht doorlatende bodem, wat afspoeling en erosie bij hevige regenbuien nog vergergert.

Oplossingen

De oplossingen lijken veelbelovend. In natuurgebieden kunnen we beboste gebieden en wetlands behouden en onderhouden zodat ze het regenwater stroomopwaarts beter vasthouden. Door die bufferzones te scheppen regelen we het debiet van waterlopen stroomafwaarts. Ook stormbekkens kunnen die rol vervullen, maar zij zijn over het algemeen eerder kunstmatig en minder interessant op het gebied van biodiversiteit.

In stedelijk gebied kan de aanleg van regentuinen plaatselijk soelaas bieden. Regentuinen (wadi’s) zijn kleine aangeplante waterdoorlatende laagten die regenwater kunnen opvangen en laten doorsijpelen naar de ondergrond. Ze kunnen een plaats krijgen op rotondes, pleinen en middenbermen en in openbare parken of privétuinen. Zo vergroenen ze het stedelijke landschap en versterken ze het ecologische netwerk.

BeBiodiversity Biodiversiteit als dam tegen overstromingsschade

Meer news

BeBiodiversity Ruimte voor biodiversiteit

Ruimte voor biodiversiteit

Hebt u al gehoord over de wedstrijd « 1 m² voor biodiversiteit » ? Nee ? Geen probleem, we zullen het uitleggen! De beweging #Samen voor Biodiversiteit zit achter deze wedstrijd en moedigt iedereen aan om meer ruimte te geven aan planten en wilde dieren rond onze huizen.

Lees meer
BeBiodiversity Afval in zee: wat moeten dieren ermee!

Afval in zee: wat moeten dieren ermee!

Een sigarettenpeuk die in de rioolput wordt gegooid, een plastic zakje dat uit je hand glipt en door de wind wordt weggeblazen, een wegwerpmasker dat uit de auto of uit een broekzak valt… Kleine gebaren die soms onbeduidend lijken maar ernstige gevolgen hebben voor de biodiversiteit. Afval is overal en helaas belandt veel ervan in zee en oceanen. Onze Noordzee wordt niet gespaard.

Lees meer
BeBiodiversity Onze Noordzee onder de loep

Onze Noordzee onder de loep

Ze is misschien niet zo betoverend als het turquoise water van de tropen, maar dat belet niet dat onze Noordzee een rijke biodiversiteit herbergt! Met haar 2.000 dier- en plantensoorten, verspreid over 3.454 km², speelt onze Noordzee een essentiële rol in het landschap en de economie van ons land. Ze wordt ook beschermd: hiervoor is meer dan een derde (37%) aangewezen als beschermd Natura 2000-gebied.

Lees meer
BeBiodiversity Regie der Gebouwen: ruimtes opnieuw vergroenen

Regie der Gebouwen: ruimtes opnieuw vergroenen

Biodiversiteit is onze business!   Doorheen het hele land ontmoetten we ondernemers die bewust de kaart van de biodiversiteit hebben getrokken. En het is duidelijk dat ze er veel baat bij hebben. De bouwsector heeft veel impact op de natuur en de ecosystemen: van bij de winning van de grondstoffen of productie van de bouwmaterialen en hun transport naar de werf, tot en met kwesties als thermische en geluidsisolatie. Hoe kunnen we de schadelijke impact van gebouwen op fauna en flora beperken en de betonnering een halt toeroepen?

Lees meer
BeBiodiversity Belvas: geëngageerde chocolade!

Belvas: geëngageerde chocolade!

Biodiversiteit is onze business!   Doorheen het hele land ontmoetten we ondernemers die bewust de kaart van de biodiversiteit hebben getrokken. En het is duidelijk dat ze er veel baat bij hebben. Chocolade zit in het DNA van de Belgen. Ze eten er jaarlijks gemiddeld 8 kilo van. Deze zoete lekkernij heeft echter al te vaak een bittere nasmaak voor de biodiversiteit door de ontbossing en vervuiling die de productie van chocola in de hand werkt. Vanuit een bekommernis om maatschappelijke en milieukwesties is Thierry Noesen, oprichter van Belvas, een bedrijf begonnen dat biodiversiteit en gezondheid hoog in het vaandel draagt bij het maken van kwaliteitsvolle chocolade.

Lees meer
BeBiodiversity Tilman: keuze voor een pesticidevrije aanpak

Tilman: keuze voor een pesticidevrije aanpak

Biodiversiteit is onze prioriteit!   Doorheen het hele land ontmoetten we ondernemers die bewust de kaart van de biodiversiteit hebben getrokken. En het is duidelijk dat ze er veel baat bij hebben. De sector van de farmaceutische industrie roept bij velen mogelijk een schrikbeeld op van vervuiling en uitbuiting. Tilman is echter een Belgisch bedrijf voor fytotherapie (kruidengeneeskunde) dat de bescherming van het milieu en de biodiversiteit ter harte neemt.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten