BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm

De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm

Invasieve uitheemse soorten zijn soorten die door de mens buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied geïntroduceerd zijn en die een belangrijke bedreiging vormen voor de biodiversiteit en de diensten die geleverd worden door de ecosystemen, zoals plantaardige productie, waterzuivering en bestuiving.

Invasieve uitheemse soorten

Er werden tot nu toe ongeveer 12 000 uitheemse soorten waargenomen in de Europese Unie. 10 tot 15% daarvan wordt beschouwd als invasief en kan milieuschade aanrichten. Of het nu gaat om micro-organismen, zoogdieren, algen, hogere plantensoorten, ongewervelden, vissen en vogels, invasieve uitheemse soorten zijn vaak competitiever en vraatzuchtiger dan inheemse soorten.

Sommige uitheemse soorten brengen bovendien nieuwe ziektes mee die fataal kunnen zijn voor de soorten waarmee ze in hun introductiegebied samenleven. Ze kunnen ook de werking van ecosystemen aantasten door onder meer de eigenschappen van de bodem of het water te veranderen.

49 soorten op de Europese lijst

De lijst van voor de Europese Unie zorgwekkende, invasieve uitheemse soorten (link) omvat de uitheemse soorten die zeer schadelijk zijn voor het milieu. De lijst wordt opgesteld volgens een aantal objectieve criteria en is gebaseerd op een wetenschappelijke risicoanalyse. De eerste lijst, goedgekeurd in juli 2016, omvatte aanvankelijk 37 soorten. Hieraan zijn nu 12 soorten toegevoegd.

La Belgique sur la bonne voie

Onder impuls van de wetenschappelijke gemeenschap zijn de Belgische overheden tien jaar geleden al begonnen met de preventie en  bestrijding van invasieve uitheemse soorten. Ze hebben onder meer een ‘Life’-communicatieproject gecofinancierd rond invasieve sierplanten (AlterIAS, 2010-2013), in samenspraak met de sierteeltsector. Dat project heeft geresulteerd in een gedragscode die elke handelaar aanmoedigt om geen invasieve exotische plantensoorten meer te produceren, te verkopen of te planten.

De Belgische gewestelijke, provinciale en gemeentelijke overheden ondernamen bovendien al talrijke acties tegen de uitheemse invasieve soorten die op de Europese lijst voorkomen. In Vlaanderen werd bijvoorbeeld met succes een uitroeiingsactie opgezet tegen de Pallas of roodbuikeekhoorn (Callosciurus erythraeus) in een stadspark van 15 hectare (Dadizele). 248 dieren werden er tussen oktober 2005 en januari 2011 gevangen. In Wallonië kon er een exotische mug (Aedes japonicus) (die niet op de Europese lijst staat) worden uitgeroeid in de omgeving van het dorp Natoye dankzij een bestrijdingscampagne. Deze voorbeelden tonen aan dat het wel degelijk mogelijk is om een invasieve uitheemse soort volledig uit te roeien op voorwaarde dat de bestrijdingsacties snel op touw worden gezet.

Enkele voorbeelden van invasieve soorten op de Europese lijst

Smalle waterpest (Elodea nuttallii) is een waterplant die van oorsprong uit Noord-Amerika komt, en reeds vrij ruim verspreid voorkomt in West-Europa. Zij koloniseert traag stromende, voedselrijke waterlopen, die zij vervolgens volledig dicht kan groeien. Hierdoor krijgt overig waterleven geen kans.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
Smalle waterpest (Elodea nuttallii)

De reuzenberenklauw (Heracleum mantegazzianum) is als sier- en nectarplant geïntroduceerd, maar komt sinds enkele decennia verwilderd voor in wegbermen, rivieroevers, bosranden en extensief beheerde graslanden. Deze plant kan bij aanraking, en in combinatie met UV-licht, ernstige brandwonden veroorzaken.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De reuzenberenklauw (Heracleum mantegazzianum)

De rode rivierkreeft (Procambarus clarkii) wordt in meerdere Europese landen gekweekt voor vleesproductie en voor aquariumhouders, maar zij ontsnapt gemakkelijk uit de bassins waarin ze wordt gehouden. Ze brengt aanzienlijke schade toe aan dijken doordat ze galerijen graaft, ze vernielt de watervegetatie en verhoogt de troebelheid van het water. Zij is de drager van een parasietschimmel die fataal is voor inheemse kreeften.

Deze soort begint momenteel in België op te duiken.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De rode rivierkreeft (Procambarus clarkii)

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) werd in 2005 per ongeluk geïntroduceerd in de streek van Bordeaux, van waaruit zij gans Frankrijk snel heeft gekoloniseerd. Zij begint zich nu in België te vestigen; het eerste nest werd gevonden (en vernietigd) in 2016. Zij jaagt op honingbijen en verzwakt op die manier mee de bijenkorven.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De Aziatische hoornaar (Vespa velutina)

De Amerikaanse stierkikker (Lithobates catesbeianus) komt uit Noord-Amerika en gedijt in waterpartijen en visvijvers die rijk zijn aan voedingsstoffen. Hij is erg vraatzuchtig en elimineert de andere amfibieën. Hij is drager van een pathogene schimmel die mee verantwoordelijk is voor de ondergang van vele amfibieën in de wereld. In België komt hij vooral voor in de Kempen.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De Amerikaanse stierkikker (Lithobates catesbeianus)

De nijlgans (Alopochen aegyptiacus) is een uit Afrika afkomstige eendachtige, die sinds de jaren 1980 in Vlaanderen als broedvogel voorkomt. Voornamelijk vanaf de eeuwwisseling kende de soort echter een enorme opmars. Zij gedraagt zich agressief tegenover andere watervogels, en veroorzaakt een snelle degradatie van oevers en waterkanten.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De nijlgans (Alopochen aegyptiacus)

De wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides) is een kleine hondachtige uit Azië die omwille van haar pels in Europa is geïntroduceerd. Verwilderde populaties van deze soort breiden zich actueel sterk uit. De dieren zijn alleseters (planten, kleine zoogdieren, amfibieën, grondbroedende vogels…), en zijn vectoren voor diverse ziekten. In Noord-Europa vormt zij een belangrijk reservoir van hondsdolheid.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides)

De Chinese muntjak (Muntiacus reevesi) is een welig tierende, heel kleine hertachtige die lokaal bijzonder grote populaties voortbrengt, een zware concurrent is voor andere hertachtigen, en bovendien blijvende schade aanricht aan de bosvegetatie. Een soort die nog maar heel weinig aanwezig is in Europa, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk. Regelmatig worden er ook in België individuen gemeld.

BeBiodiversity De strijd tegen invasieve uitheemse soorten krijgt vorm
De Chinese muntjak (Muntiacus reevesi)

Meer news

BeBiodiversity Bescherming van bedreigde diersoorten: is de jacht geopend?

Bescherming van bedreigde diersoorten: is de jacht geopend?

CITES (de overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde diersoorten, wilde dieren en planten) nam eind augustus een aantal beslissingen om kwetsbare en met uitsterven bedreigde diersoorten beter te beschermen. De giraf bijvoorbeeld, het grootste landzoogdier en een waar icoon voor de Afrikaanse savanne.

Lees meer
BeBiodiversity Invasieve diversiteit?

Invasieve diversiteit?

Verschillende dier- en plantensoorten hebben altijd al de wereld gekoloniseerd en leefgebieden ingenomen volgens hun aanpassingsvermogen. Maar de mens heeft ook doelbewust of per ongeluk dier- en plantensoorten, evenals zwammen en micro-organismen buiten hun gebruikelijke habitats geïntroduceerd in andere gebieden. Sommige soorten passen zich aan en gedijen lokaal zo goed dat ze invasief worden en een gevaar gaan vormen voor de oorspronkelijke lokale biodiversiteit.

Lees meer
BeBiodiversity Een coach om zich voor te bereiden op de klimaatuitdagingen !

Een coach om zich voor te bereiden op de klimaatuitdagingen !

Wat zijn de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering op de mens en de natuur (bv. stijging van de zeespiegel, meer hittegolven en droogte, maar ook hevige neerslag en overstromingen, een impact op de biodiversiteit,…) ? Hoe kan ons land de uitstoot van broeikasgassen met minstens 80% tegen 2050 verminderen (én onrechtstreeks ook de biodiversiteit beschermen) ? Welke gedrags- en technologische veranderingen zijn noodzakelijk om deze belangrijke transitie waar te maken ?

Lees meer
BeBiodiversity SOUVENIRS, SOUVENIRS

SOUVENIRS, SOUVENIRS

Ieder jaar komen heel wat voorwerpen die gemaakt zijn van beschermde dier- en plantensoorten illegaal in België terecht (bont, kaviaar, kunstvoorwerpen, juwelen, …). Georganiseerde misdaad? Soms. Maar heel vaak zijn het toeristen die – zich van geen kwaad bewust – deze voorwerpen als souvenir mee naar huis nemen in hun bagage.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten