BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Haar krachtig en delicaat aroma maakt haar tot een bijzonder gewaardeerde specerij. En hoewel ze een beetje overal in te vinden is, in voedingsproducten, cosmetica of essentiële oliën, behoort de vanille samen met saffraan tot de duurste specerijen, en zou ze een product kunnen worden dat even luxueus is als diezelfde saffraan. Haar productie wordt namelijk steeds meer bedreigd…

De planten met de vanillestokjes groeien tussen het kreupelhout in de schaduwrijke zones van de tropische gebieden. Het is een klimplant van de orchideeënfamilie, die zich met zijn luchtwortels rond een gastboom wikkelt. De plant heeft een droge bodem nodig, die daarenboven rijk is aan organisch materiaal.

De dreiging van slechte weersomstandigheden

Het leeuwendeel van de wereldproductie van natuurlijke vanille komt vanop het eiland Madagaskar, in het midden van de Indische Oceaan. Het eiland behoort tot de 17 “megadiverse” landen, een groep van landen die de meeste soorten tellen en die dus worden beschouwd als de rijkste landen van de planeet als het gaat over biodiversiteit. Maar die biodiversiteit en de vanilleproductie worden bedreigd door slechte weersomstandigheden. In maart 2017 heeft de cycloon Enawo een groot gedeelte van de bedrijven op het eiland vernield: de plantages werden overstroomd, de stokjes die op de grond of in het water waren gevallen, zijn verrot, de vanillescheuten of hun gastbomen waren uitgerukt door de wind.

Momenteel is het niet mogelijk om met zekerheid in te schatten of de tropische cyclonen frequenter zijn geworden. Maar de stijging van de zeetemperatuur die een gevolg is van de klimaatveranderingen, zorgt ervoor dat cyclonen tijdens hun ontwikkelingsfase meer vocht ophopen. Dit verschijnsel vergroot de oogstschade veroorzaakt door cycloonregens, en daardoor wordt vanille schaarser.

De dreiging van speculatie

De vanilleteelt stelt rechtstreeks ongeveer 210.000 mensen te werk, waarvan meer dan 85.000 verspreide en weinig gestructureerde producenten, die helaas geen enkel profijt hebben aan de veralgemeende prijsstijgingen. Er zijn namelijk rijke makelaars op de markt verschenen die de vanille opkopen en opslaan, om ze vervolgens aan woekerprijzen aan te bieden aan de exporteurs. Deze vorm van speculatie komt niet ten goede aan de producenten en is onder andere een manier om illegaal verworven fortuinen weg te moffelen: verkopers van Madagaskisch rozenhout, een CITES-soort waarvan de uitvoer illegaal is, kopen vanille op om het geld uit hun illegale trafiek wit te wassen.

BeBiodiversity Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Synthetische vanilline versus natuurlijke vanille?

Eigenlijk is er niets dat natuurlijke vanille kan vervangen. Het aroma van vanille wordt namelijk niet alleen bepaald door de vanilline. Enkel het natuurlijke product heeft de rijkdom en de complexiteit van verschillende aroma’s die te danken zijn aan de interactie tussen de vanilleplanten en diverse soorten symbiotische paddenstoelen. Ook de interacties van de vanilleplant met de gastboom en met zijn milieu, alsook de ambachtelijke oogst- en verwerkingsprocedés dragen bij tot de unieke smaak van natuurlijke vanille.

Momenteel zijn 90 % van de industriële toepassingen nochtans gebaseerd op vanilline van synthetische oorsprong. Het is tevens mogelijk om vanilline te biosynthetiseren uit houtafval (lignine) of uit rijst. Maar die biosynthese van vanilline vergt enorme hoeveelheden suiker, wat dan weer de suikermonocultuur bevordert ten nadele van de biodiversiteit. Dat is dus geen duurzame oplossing.

Wat kunnen we dan doen om verder te kunnen blijven genieten van de unieke smaak van de vanillestokjes uit  Madagaskar? Door vanille te kopen uit fair trade circuits, die een deftig loon waarborgen voor de producenten, door onze consumptie te matigen, door erover te waken dat we onze impact op de klimaatveranderingen verminderen, en door de voorkeur te geven aan hout met PEFC- of FSC-label doen we inspanningen die de biodiversiteit, de productkwaliteit en de producenten ten goede komen.

Meer news

BeBiodiversity De Belgische delegatie op de COP Biodiversiteit

De Belgische delegatie op de COP Biodiversiteit

De biodiversiteit wordt bedreigd. Dat wist u waarschijnlijk al. Maar wist u dat er om de 2 jaar een biodiversiteits-COP (Conferenties van de Partijen) plaatsvindt? Tijdens zo’n COP onderhandelen ministers en experten samen over biodiversiteitskwesties en -doelstellingen. Vertegenwoordigers van ongeveer 200 landen zullen deze maand twee weken lang in Montreal, Canada, onderhandelen over nieuwe doelstellingen voor 2030 en proberen tot een definitief slotakkoord te komen. Ook België en haar delegatie zullen samen met de andere landen aan tafel zitten. België neemt de bescherming van de biodiversiteit zeer ernstig en heeft een sterke expertise ontwikkeld op internationaal niveau, ook via de Conferenties van de Partijen (COP).

Lees meer
BeBiodiversity Zijn onze huisdieren een gevaar voor de biodiversiteit?

Zijn onze huisdieren een gevaar voor de biodiversiteit?

Het is 6.10 u. ‘s morgens. Plots sluipt een intens spinnend geluid in je oor… Ze mag dan wel de schattigste zijn, maar nu is dat “snoezige poesje” in huis gewoon irritant… Liefkozingen, kopjes, paraderen, … alles om haar ultieme doel te bereiken: jou uit je bed krijgen om haar haar ontbijt te geven. Zit haar buikje vol, dan zie je haar niet meer tot de volgende maaltijd! Och, wat is het leven van een kat toch onnoemelijk zwaar!

Lees meer
BeBiodiversity Een duurzamere Vaderdag

Een duurzamere Vaderdag

Waarom zouden we, net als op andere feestdagen, onze vaderdagcadeaus niet een duurzamere draai geven? Het komt zelden voor dat cosmetische producten niet prominent aanwezig zijn in de Top 10 geschenkideeën voor deze feestdag. Hier is een lijst met ideeën voor een duurzame Vaderdag.

Lees meer
BeBiodiversity Belgische chocolade voor een betere wereld

Belgische chocolade voor een betere wereld

De Belgische overheid en de chocoladesector engageren zich om de producenten een eerlijke prijs te betalen en de ontbossing een halt toe te roepen. Zo lang de chocoladeproductie gepaard gaat met ontbossing, onfatsoenlijke lonen en kinderarbeid is ze niet duurzaam. Belgische fabrikanten, middenveld en overheid blijven niet bij de pakken zitten en werken aan duurzame chocolade, die goed is voor de mens en de biodiversiteit!

Lees meer
BeBiodiversity Vrouwen die zich inzetten voor de biodiversiteit door de geschiedenis heen

Vrouwen die zich inzetten voor de biodiversiteit door de geschiedenis heen

Gedurende eeuwen streefden vrouwen om de biologische diversiteit op aarde te behouden door hun gebruik van natuurlijke materialen bij het verrichten van bouwactiviteiten, het cultiveren, het kweken, het voeden en het genezen. Of zij nu hun werk of hun leven wijden aan een bepaalde soort of gebied, of aan de natuur in het algemeen, veel vrouwen zetten zich met moed en passie in voor de bescherming van de biodiversiteit en onze planeet. Over de hele wereld worden veel biodiversiteitsinitiatieven door vrouwen opgezet en gaan zij vaak hand in hand met de verdediging van individuele rechten. Op deze Internationale Vrouwendag grijpt BeBiodiversity de gelegenheid aan om een aantal van hen te vieren.

Lees meer
BeBiodiversity Samen tegen wegwerpplastic!

Samen tegen wegwerpplastic!

Een nieuw koninklijk besluit in België heeft een verbod ingevoerd op de verkoop van verschillende plastic producten voor eenmalig gebruik zoals bestek, borden en rietjes. Dit is een belangrijke stap voorwaarts in de strijd tegen wegwerpplastics en is goed nieuws voor ecosystemen die ernstige schade ondervinden van plastic en microplastics.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten