Onze voedingskeuzes hebben grote gevolgen – niet alleen voor de biodiversiteit en ecosystemen, maar ook voor onze eigen gezondheid. De intensieve vleesproductie draagt sterk bij aan de vernietiging van ecosystemen wereldwijd, terwijl overmatige vleesconsumptie het risico op verschillende ziektes verhoogt. Toch blijft de vraag naar vlees stijgen, op een steeds dichter bevolkte planeet met beperkte natuurlijke hulpbronnen. Kunnen wij als individu hier iets aan doen? Het antwoord is: ja!
Om de wereldbevolking op een duurzame manier te voeden, moeten we minder rood vlees en meer groenten eten. Het probleem ligt niet zozeer bij de bevolkingsgroei, maar vooral bij de huidige praktijken van industriële veehouderij, die de natuurlijke hulpbronnen en biodiversiteit zwaar onder druk zetten [1]. Je leest hier meer over in het artikel Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit.
Gemiddeld eten we al veel meer vlees en dus ook dierlijke eiwitten dan ons lichaam nodig heeft. Bovendien zouden we een deel van onze eiwitten best uit plantaardige bronnen halen. De FAO beveelt aan om niet meer dan 75 à 100 gram dierlijke eiwitten per dag te eten – dat komt overeen met maximaal 36,5 kilo vlees, vis en eieren per jaar, ongeveer de helft van wat we nu consumeren[2]. Om gezondheidsrisico’s te beperken wordt aangeraden om minder dan 300 gram rood vlees per week te eten, en bewerkt vlees – vooral charcuterie – zo veel mogelijk te vermijden[3].
Minder rood vlees eten is dus een win-win: goed voor onze gezondheid én goed voor de planeet. Maar wat zijn haalbare, “biodiversiteitsvriendelijke” alternatieven voor liefhebbers van steak of gehakt, zeker in een land waar vlees vaak centraal staat op het bord?
Mogelijke keuzes:
- Ik word flexitariër. Ik eet minder vlees, maar kies voor betere kwaliteit: bio, lokaal en afkomstig van extensieve veehouderijen[4]. Vlees en melkproducten uit extensieve veeteelt zijn milieuvriendelijker dan die uit de industriële veehouderij. Bovendien verklein je je risico op hart- en vaatziekten, kanker en hoge bloeddruk door minder rood en bewerkt vlees te eten[5].
- Ik kies vlees met een lagere klimaatimpact. Varkens en kippen stoten veel minder methaan uit dan runderen. Ze zijn wel afhankelijker van granen en soja, wat nog steeds negatieve gevolgen kan hebben voor de uitstoot van broeikasgassen.
- Ik geef de voorkeur aan plantaardige eiwitten. Onderzoek toont aan dat het veel efficiënter is om eiwitten uit plantaardige bronnen te halen dan uit dierlijke. Rundvlees is de minst efficiënte manier om eiwitten te produceren, minder efficiënt zelfs dan groenten die nauwelijks bekendstaan om hun eiwitgehalte, zoals wortelen of boontjes (Carlsson-Kanyama & González 2009). Uit een studie van BEUC (2020) blijkt bovendien dat de meeste consumenten bereid zijn vaker linzen, bonen en andere peulvruchten te eten als alternatief voor vlees[6].
- Ik steun de korte keten en lokale boeren. Door te kiezen voor (bio)boeren uit de buurt of producenten met een milieuvriendelijk charter, vermijd je vervuilend transport, vaak per boot, en beperk je dus de impact op mariene ecosystemen. Ook het gebruik van chemische producten in landbouw en watergebieden kan zo sterk worden teruggedrongen.
👉 Klik hier voor meer voedingstips.
[1] Interventie van Howard Lyman en Michael Pollan in de documentaire cowspiracy
[2] Food-based dietary guidelines – Belgium (fao.org)
[3] https://www.health.belgium.be/sites/default/files/uploads/fields/fpshealth_theme_file/20191011_hgr-9284_fbdg_vweb.pdf
[4] Faut-il arrêter de manger de la viande ? (lemonde.fr)
[5] advies-9284-fbdg-2019 | FOD Volksgezondheid (belgium.be)
[6] Tussen 2016 en 2019 werd 24% van de begroting van het EU-landbouwpromotiebeleid uitgetrokken voor campagnes om vlees en vleesproducten te promoten. Plannen om de productie of consumptie van vlees niet langer te stimuleren, die begin mei deel uitmaakten van enkele ontwerpen van de EU-strategie ‘van boer tot bord’ voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem, werden uit de definitieve versie geschrapt. Het landbouwpromotiebeleid van de EU wordt momenteel geëvalueerd.
