BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit?

Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit?

Wist je dat de voedingssector de belangrijkste oorzaak is van milieuschade in de Europese Unie, gevolgd door huisvesting en mobiliteit?[1] Hoewel veel consumenten al weten dat vleesproductie een zware last op milieu legt, zijn we geneigd om de gevolgen van onze voedingsgewoontes te onderschatten[2]. Ook al is dit geen goed nieuws, het betekent wel dat de keuzes die we maken echt een verschil kunnen maken. Kunnen we de biodiversiteit beschermen aan de eettafel?

Wereldwijd worden er jaarlijks 65 miljard dieren geslacht om aan onze vleesconsumptie te voldoen. Hoewel in Europa en de Verenigde Staten de consumptie van vlees stagneert of zelfs sinds enkele jaren afneemt[3], boomt de vleesconsumptie in andere delen van de wereld -bijvoorbeeld in China en Indië- als gevolg van de gestegen inkomens. De wereldproductie is tussen 1950 en 2000 zelfs vervijfvoudigd. In 2013 werd 309 miljoen ton vlees geproduceerd. Dit zou in 2050 kunnen oplopen tot 465 miljoen ton op een planeet met meer dan 9 miljard mensen[4].

Een dergelijke stijging van de vleesproductie heeft evenwel gevolgen voor de biodiversiteit en de menselijke gezondheid. De schade aan de ecosystemen wordt in het bijzonder veroorzaakt door de steeds intensievere veeteelt om aan de groeiende vraag naar rood vlees te voldoen: ontbossing voor de teelt van graangewassen voor diervoeder, water- en bodemvervuiling, uitstoot van broeikasgassen, dierenmishandeling, introductie van potentieel gevaarlijke chemische stoffen in de voedselketen (antibiotica, groeihormonen, enz.).

BeBiodiversity Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit?
Omzetting van atlantisch regenwoud in sojavelden. (Adobe Stock)

Ontbossing

De huidige vleesproductie zou verantwoordelijk zijn voor de vernietiging van 62% van de bossen en andere ecosystemen[5]. Voor de productie van 1 kg vlees is er immers tussen de 7 en 12 kg graan[6] nodig. Waardoor er ieder jaar wereldwijd miljoenen hectaren ontbost worden om tarwe, maïs of soja te planten als voedsel voor het vee. Overigens wordt 70% van de landbouwgrond vandaag gebruikt voor diervoeder, op Europees niveau gaat het om 65%[7].

Regenwouden zijn bijzonder bedreigde ecosystemen. Elke seconde wordt een halve hectare -de oppervlakte van een voetbalveld- regenwoud vernietigd, met als gevolg dat veel planten-, dier- en insectensoorten[8] verdwijnen.

Vervuiling en broeikasgassen

De intensieve veeteelt, die zeer veel water verbruikt (meer info hier), is ook een bron van nitraat- en forforvervuiling door het gebruik van mest en drijfmest. Niet-verwerkte rundermest zou verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van meer dan 500 met stikstof verzadigde, dode gebieden in de oceanen[9]. Chemische bestrijdingsmiddelen en meststoffen verontreinigen de watergebieden en de bodems, die tegelijk verarmen.

Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) zou de veeteelt verantwoordelijk zijn voor 20% van de broeikasgasemissies (gegevens 2017[10]) door de hoge uitstoot van methaan en stikstofmonoxide, met hogere emissies dan de transportsector.  Beide gassen zijn het gevolg van het gebruik van meststoffen voor gewassen en van de spijsvertering van herkauwers. Ze hebben een opwarmingspotentieel dat respectievelijk 25 en 300 keer hoger is dan dat van CO2[11]. Een studie in het Verenigd Koninkrijk toonde het grote verschil in broeikasgasemissies bij rundsvleesproductie tegenover tarweproductie, namelijk 16 kg equivalent CO² per kilo rundsvlees tegenover 0,8 kg equivalent CO² per kilo tarwe (Garnett 2009). In termen van broeikasgasemissies komt de “consumptie van een kilo rundsvlees in een gezin overeen met het gebruik van een auto over een afstand van 160 km” (Carlsson-Kanyama & González 2009).

De klimaatopwarming door deze broeikasgassen vormt echter een ernstige bedreiging voor de biodiversiteit en het evenwicht van de ecosystemen.

 

Hoe kan ik mijn voetafdruk verkleinen én mijn gezondheid verbeteren? Ontdek het in het artikel “Gezonder eten om de biodiversiteit te redden

[1] European Commission Joint Research Centre, Indicators and assessment of the environmental impact of EU consumption, 2019.
[2] Oostenrijk, België, Duitsland, Griekenland, Italië, Litouwen, Nederland, Portugal, Slowakije, Slovenië, Spanje. In oktober-november 2019 vonden er werkzaamheden op het terrein plaats bij een representatief staal van meer dan 11 000 consumenten.

[3] https://www.retaildetail.be/nl/news/food/vleesconsumptie-blijft-dalen-belgië  De gemiddelde jaarlijkse vleesconsumptie van de Belgen is van 82,4 kg in 2010 gedaald naar 72,2 kg in 2020
[4] Le monde, l’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes, L’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes – YouTube

[5] Pendrill, F., Persson, U. M., Godar, J., Kastner, T., Moran, D., Schmidt, S., & Wood, R. (2019a). Agricultural and forestry trade drives large share of tropical deforestation emissions. Global Environmental Change, 56, 1-10.
[6] Le monde, l’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes, L’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes – YouTube
[7] Impacts of European livestock production: nitrogen, sulphur, phosphorus and greenhouse gas emissions, land-use, water eutrophication and biodiversity https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/10/11/115004/meta
[8]Le monde, Faut-il arrêter de manger de la viande ?
[9] Kip Andersen, Keegan Kuhn, Documentaire Cowspiracy
[10] http://www.fao.org/economic/ess/environment/data/emission-shares/en/
[11] Le monde, Pourquoi la viande est-elle si nocive pour la planète ?

Meer news

BeBiodiversity Belgische chocolade voor een betere wereld

Belgische chocolade voor een betere wereld

De Belgische overheid en de chocoladesector engageren zich om de producenten een eerlijke prijs te betalen en de ontbossing een halt toe te roepen. Zo lang de chocoladeproductie gepaard gaat met ontbossing, onfatsoenlijke lonen en kinderarbeid is ze niet duurzaam. Belgische fabrikanten, middenveld en overheid blijven niet bij de pakken zitten en werken aan duurzame chocolade, die goed is voor de mens en de biodiversiteit!

Lees meer
BeBiodiversity Vrouwen die zich inzetten voor de biodiversiteit door de geschiedenis heen

Vrouwen die zich inzetten voor de biodiversiteit door de geschiedenis heen

Gedurende eeuwen streefden vrouwen om de biologische diversiteit op aarde te behouden door hun gebruik van natuurlijke materialen bij het verrichten van bouwactiviteiten, het cultiveren, het kweken, het voeden en het genezen. Of zij nu hun werk of hun leven wijden aan een bepaalde soort of gebied, of aan de natuur in het algemeen, veel vrouwen zetten zich met moed en passie in voor de bescherming van de biodiversiteit en onze planeet. Over de hele wereld worden veel biodiversiteitsinitiatieven door vrouwen opgezet en gaan zij vaak hand in hand met de verdediging van individuele rechten. Op deze Internationale Vrouwendag grijpt BeBiodiversity de gelegenheid aan om een aantal van hen te vieren.

Lees meer
BeBiodiversity Samen tegen wegwerpplastic!

Samen tegen wegwerpplastic!

Een nieuw koninklijk besluit in België heeft een verbod ingevoerd op de verkoop van verschillende plastic producten voor eenmalig gebruik zoals bestek, borden en rietjes. Dit is een belangrijke stap voorwaarts in de strijd tegen wegwerpplastics en is goed nieuws voor ecosystemen die ernstige schade ondervinden van plastic en microplastics.

Lees meer
BeBiodiversity Chocolade – een lekkernij met een bittere nasmaak voor de biodiversiteit

Chocolade – een lekkernij met een bittere nasmaak voor de biodiversiteit

Chocolade in alle kleuren en smaken, vullingen en vormen… In België vind je voor elke gelegenheid een chocoladelekkernij, vaak met veel vakmanschap en creativiteit gemaakt. De glanzende chocolaatjes verbergen echter een schaduwzijde: de teelt van cacao, de bron van de heerlijke smaak en het heerlijke aroma, vormt een bedreiging voor de biodiversiteit.

Lees meer
BeBiodiversity Agroforestry: op weg naar een duurzamere chocolade

Agroforestry: op weg naar een duurzamere chocolade

De uitdagingen van de cacaoteelt zijn talrijk: ontbossing, klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, gebruik van pesticiden en kunstmest, kinderarbeid. Gelukkig bestaan er oplossingen. Om de cacaoteelt duurzamer te maken, wordt steeds vaker agroforestry overwogen.

Lees meer
BeBiodiversity Een koffiepauze voor de biodiversiteit?

Een koffiepauze voor de biodiversiteit?

Koffie is een van de belangrijkste handelsgewassen in de wereld. Een ogenschijnlijk eenvoudig product maar de teelt, het transport, het afval en de energie die verbruikt wordt van boon tot kopje hebben allemaal een impact op het milieu. Verrassend genoeg is de werking van onze koffiemachine zelfs een van de belangrijkste posten wat energieverbruik en afvalproductie betreft.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten