BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit?

Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit?

Wist je dat de voedingssector de belangrijkste oorzaak is van milieuschade in de Europese Unie, gevolgd door huisvesting en mobiliteit?[1] Hoewel veel consumenten al weten dat vleesproductie een zware last op milieu legt, zijn we geneigd om de gevolgen van onze voedingsgewoontes te onderschatten[2]. Ook al is dit geen goed nieuws, het betekent wel dat de keuzes die we maken echt een verschil kunnen maken. Kunnen we de biodiversiteit beschermen aan de eettafel?

Wereldwijd worden er jaarlijks 65 miljard dieren geslacht om aan onze vleesconsumptie te voldoen. Hoewel in Europa en de Verenigde Staten de consumptie van vlees stagneert of zelfs sinds enkele jaren afneemt[3], boomt de vleesconsumptie in andere delen van de wereld -bijvoorbeeld in China en Indië- als gevolg van de gestegen inkomens. De wereldproductie is tussen 1950 en 2000 zelfs vervijfvoudigd. In 2013 werd 309 miljoen ton vlees geproduceerd. Dit zou in 2050 kunnen oplopen tot 465 miljoen ton op een planeet met meer dan 9 miljard mensen[4].

Een dergelijke stijging van de vleesproductie heeft evenwel gevolgen voor de biodiversiteit en de menselijke gezondheid. De schade aan de ecosystemen wordt in het bijzonder veroorzaakt door de steeds intensievere veeteelt om aan de groeiende vraag naar rood vlees te voldoen: ontbossing voor de teelt van graangewassen voor diervoeder, water- en bodemvervuiling, uitstoot van broeikasgassen, dierenmishandeling, introductie van potentieel gevaarlijke chemische stoffen in de voedselketen (antibiotica, groeihormonen, enz.).

BeBiodiversity Een vleesrijk dieet: wat zijn de gevolgen voor de biodiversiteit?
Omzetting van atlantisch regenwoud in sojavelden. (Adobe Stock)

Ontbossing

De huidige vleesproductie zou verantwoordelijk zijn voor de vernietiging van 62% van de bossen en andere ecosystemen[5]. Voor de productie van 1 kg vlees is er immers tussen de 7 en 12 kg graan[6] nodig. Waardoor er ieder jaar wereldwijd miljoenen hectaren ontbost worden om tarwe, maïs of soja te planten als voedsel voor het vee. Overigens wordt 70% van de landbouwgrond vandaag gebruikt voor diervoeder, op Europees niveau gaat het om 65%[7].

Regenwouden zijn bijzonder bedreigde ecosystemen. Elke seconde wordt een halve hectare -de oppervlakte van een voetbalveld- regenwoud vernietigd, met als gevolg dat veel planten-, dier- en insectensoorten[8] verdwijnen.

Vervuiling en broeikasgassen

De intensieve veeteelt, die zeer veel water verbruikt (meer info hier), is ook een bron van nitraat- en forforvervuiling door het gebruik van mest en drijfmest. Niet-verwerkte rundermest zou verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van meer dan 500 met stikstof verzadigde, dode gebieden in de oceanen[9]. Chemische bestrijdingsmiddelen en meststoffen verontreinigen de watergebieden en de bodems, die tegelijk verarmen.

Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) zou de veeteelt verantwoordelijk zijn voor 20% van de broeikasgasemissies (gegevens 2017[10]) door de hoge uitstoot van methaan en stikstofmonoxide, met hogere emissies dan de transportsector.  Beide gassen zijn het gevolg van het gebruik van meststoffen voor gewassen en van de spijsvertering van herkauwers. Ze hebben een opwarmingspotentieel dat respectievelijk 25 en 300 keer hoger is dan dat van CO2[11]. Een studie in het Verenigd Koninkrijk toonde het grote verschil in broeikasgasemissies bij rundsvleesproductie tegenover tarweproductie, namelijk 16 kg equivalent CO² per kilo rundsvlees tegenover 0,8 kg equivalent CO² per kilo tarwe (Garnett 2009). In termen van broeikasgasemissies komt de “consumptie van een kilo rundsvlees in een gezin overeen met het gebruik van een auto over een afstand van 160 km” (Carlsson-Kanyama & González 2009).

De klimaatopwarming door deze broeikasgassen vormt echter een ernstige bedreiging voor de biodiversiteit en het evenwicht van de ecosystemen.

 

Hoe kan ik mijn voetafdruk verkleinen én mijn gezondheid verbeteren? Ontdek het in het artikel “Gezonder eten om de biodiversiteit te redden

[1] European Commission Joint Research Centre, Indicators and assessment of the environmental impact of EU consumption, 2019.
[2] Oostenrijk, België, Duitsland, Griekenland, Italië, Litouwen, Nederland, Portugal, Slowakije, Slovenië, Spanje. In oktober-november 2019 vonden er werkzaamheden op het terrein plaats bij een representatief staal van meer dan 11 000 consumenten.

[3] https://www.retaildetail.be/nl/news/food/vleesconsumptie-blijft-dalen-belgië  De gemiddelde jaarlijkse vleesconsumptie van de Belgen is van 82,4 kg in 2010 gedaald naar 72,2 kg in 2020
[4] Le monde, l’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes, L’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes – YouTube

[5] Pendrill, F., Persson, U. M., Godar, J., Kastner, T., Moran, D., Schmidt, S., & Wood, R. (2019a). Agricultural and forestry trade drives large share of tropical deforestation emissions. Global Environmental Change, 56, 1-10.
[6] Le monde, l’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes, L’impact de la viande sur l’environnement expliqué en 4 minutes – YouTube
[7] Impacts of European livestock production: nitrogen, sulphur, phosphorus and greenhouse gas emissions, land-use, water eutrophication and biodiversity https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/10/11/115004/meta
[8]Le monde, Faut-il arrêter de manger de la viande ?
[9] Kip Andersen, Keegan Kuhn, Documentaire Cowspiracy
[10] http://www.fao.org/economic/ess/environment/data/emission-shares/en/
[11] Le monde, Pourquoi la viande est-elle si nocive pour la planète ?

Meer news

BeBiodiversity Gezonder eten om de biodiversiteit te redden

Gezonder eten om de biodiversiteit te redden

Onze voedingskeuzes hebben aanzienlijke gevolgen voor de biodiversiteit en de ecosystemen, maar ook voor onze gezondheid. De intensieve vleesproductie is verantwoordelijk voor de vernietiging van tal van ecosystemen in de wereld, terwijl de overmatige vleesconsumptie tot verschillende ziektes leidt. Toch blijft de vraag naar vlees toenemen op een steeds meer dichtbevolkte planeet met beperkte natuurlijke hulpbronnen. Kunnen wij als individu een rol spelen om deze trend om te buigen? Het antwoord is ja!

Lees meer
BeBiodiversity Een nieuwe manier van consumeren om bossen te beschermen

Een nieuwe manier van consumeren om bossen te beschermen

Menselijke activiteiten zijn afhankelijk van de biodiversiteit en van de diensten die ze ons rechtstreeks of onrechtstreeks levert. We genieten van de weldaden en de producten van de biodiversiteit, soms afkomstig van verafgelegen ecosystemen, zoals een tropisch woud. Dat betekent dat onze acties ook een impact kunnen hebben op die ecosystemen, dichtbij of veraf.

Lees meer
BeBiodiversity SOS Bossen in nood

SOS Bossen in nood

Bossen nemen op dit moment een derde van het aardoppervlak in. Ze zijn niet minder dan levensnoodzakelijk voor de mens: ze spelen een essentiële rol voor de zoetwatervoorraden, de biodiversiteit en de opslag van koolstof. Er zijn nog autochtone en plaatselijke gemeenschappen die in hun levensonderhoud voorzien dankzij die bossen. Bovendien zorgen bossen voor ons welzijn, ze inspireren onze verbeelding en ze geven ons mentale rust. Onze gezondheid hangt ook samen met de gezondheid van bossen; de huidige pandemie herinnert ons aan het belang van een goed ecologisch evenwicht om ons te beschermen tegen virussen.

Lees meer
BeBiodiversity Ontrafel de link tussen de handel in zeeschildpadden en plasticvervuiling

Ontrafel de link tussen de handel in zeeschildpadden en plasticvervuiling

Elk jaar keren duizenden schildpadden terug naar hun geboorteplek op de stranden van de Stille Zuidzee om er hun eieren te leggen. Bijvoorbeeld de warana, de lederschildpad van de Stille Zuidzee en de karetschildpad. In zee zijn de schildpadden verbazingwekkend en fascinerend sierlijk, lenig en snel maar op het strand zijn ze traag en kwetsbaar. Sommige soorten kunnen zich pas na twintig jaar voortplanten.

Lees meer
BeBiodiversity Halt aan de invasieve uitheemse soorten

Halt aan de invasieve uitheemse soorten

Wat hebben de lettersierschildpad, de reuzenberenklauw en de Aziatische hoornaar gemeen ? Exotisch, of roofdier, of gevaarlijk ? Het antwoord is ver van banaal, en is zelfs een kritische factor voor het behoud van de biodiversiteit. Deze soorten zijn opmerkelijk, maar zijn massaal aanwezig in België, en staan op de lijst van de 66 soorten van zorgwekkende invasieve uitheemse soorten voor de Europese Unie.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten