BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

Scheepvaartverkeer, sonarsystemen, aardolieboringen, aardgaswinning, offshore windparken… De zee is geen wereld van stilte meer. De menselijke activiteit in de zee zorgt voor steeds meer geluid in de oceanen. Het is zo erg dat de geluidshinder onder zee momenteel een ernstige bedreiging voor de walvissen vormt die geluiden gebruiken om te communiceren en echolocatie gebruiken om te zwemmen en te jagen.

Immense waterlichamen, dieptes die duizenden meters kunnen bedragen… Dit is het milieu waarin walvissen sinds miljoenen jaren leven. Teneinde in deze waterwereld te overleven waar er weinig licht is (soms nauwelijks waarneembaar), maar waar het geluid zich sneller en verder dan in de lucht verplaatst, hebben walvissen een sterk gehoor en een ruim gamma aan stemsignalen ontwikkeld. Walvissen rekenen meer op hun gehoor dan op hun ogen om hun omgeving waar te nemen, te communiceren, zich te oriënteren, te jagen, een soortgenoot terug te vinden en eventuele dreigingen op te sporen.

De wereld van het onderzeese geluid

Geluidshinder onder zee bestaat uit verschillende soorten geluid. Het gebruik van sonarsystemen in het kader van militaire activiteiten en seismische opsporingen onder zee zorgen voor de productie van herhaalde en krachtige geluiden, terwijl boten een alomtegenwoordige en permanente achtergrondruis met een lage frequentie produceren.

Dit lawaai is niet zonder gevolgen voor deze zeezoogdieren: verwarring van de communicatie onder elkaar, verandering van gedrag, verlaten van gebieden waar veel voedsel te vinden is, desoriëntatie waardoor ze aanspoelen, permanente of tijdelijke doofheid, interne bloedingen, stress die gevolgen voor de voortplanting kan hebben,… Deze verstoringen zijn dus verschillend en soms dodelijk.

Deze geluidshinder is jammer genoeg onrustwekkend toegenomen wegens de permanente toename van de activiteiten die hieraan aan de basis liggen. Het aantal varende boten zou immers met 9% in nauwelijks vijf jaar zijn toegenomen. Aangezien het geluid zich zeer ver in het water verspreidt, is dit geluid alomtegenwoordig en kunnen de walvissen hier dus niet aan ontsnappen.

Wetenschappers bevelen verschillende maatregelen aan om de geluidshinder in te dijken, waaronder een verlaging van de vaarsnelheid van de boten, het ontwerpen van minder luidruchtige boten en de ontwikkeling van alternatieve methodes voor seismische opsporingen. Momenteel bestaan er geen normen die het geluid beperken dat door boten wordt veroorzaakt. Wat betreft de krachtigere geluiden (sonarsystemen, explosies, boringen, enz.), ontbreekt er een internationale reglementering en hiermee wordt zelden rekening gehouden in de nationale wetgevingen.

BeBiodiversity Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

De Belgen en de walvissen

Ons land maakt deel uit van de Internationale Walviscommissie (IWC) sinds 2004. Alhoewel deze organisatie, die momenteel 87 Lidstaten telt, als historische opdracht de reglementering van de jacht heeft, houdt de IWC zich voortaan ook bezig met andere dreigingen die een impact hebben op de walvissen.

De IWC is een organisatie die nauwelijks gekend is. Nochtans speelt ze een grote rol in het wetenschappelijk onderzoek en brengt ze talrijke aanbevelingen voor hun behoud uit. Bijgevolg heeft de IWC tijdens haar laatste vergadering in oktober 2016 de geluidshinder erkend als een aanzienlijke dreiging en heeft ze verklaard dat er snel maatregelen moesten worden genomen. De Commissie heeft de noodzaak onderstreept om dit probleem onder de aandacht te brengen van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) die onder meer bevoegd is voor de technische standaarden voor boten en de internationale wateren.

De Belgische commissaris Stephanie Langerock volgt het dossier van de zeezoogdieren in het DG Leefmilieu van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu op. Ons land is zeer actief binnen de IWC, aangezien het werd verkozen als voorzitter voor twee belangrijke werkgroepen. De Standing Working Group of the Bycatch Mitigation Initiative behandelt bijvangsten – een andere grote dreiging voor walvissen – en de Voluntary Conservation Fund heeft als doel te zoeken naar een financiering voor maatregelen voor het behoud van de walvissen.

In oktober 2016 is België lid geworden van een derde belangrijke werkgroep betreffende het overleven van de walvissen: de werkgroep inzake het onderzoek dat wordt gevoerd zonder walvissen te doden (Southern Ocean Research Partnership). Dit partnerschap van twaalf landen heeft als doel om de bescherming van walvissen te bevorderen zonder ze te doden en vormt een tegenwicht voor het standpunt van Japan dat walvissen onder het mom van wetenschappelijk onderzoek blijft doden. De ondersteuning van ons land voor dit partnerschap zal gebeuren in de vorm van wetenschappelijk onderzoek dat wordt gewijd aan het behoud en de bescherming van de walvissen.

Om de Belgische vertegenwoordigers te ondersteunen werd een netwerk van deskundigen opgericht. Het Belgian Cetaceans Network brengt wetenschappers, verenigingen op het terrein, NGO’s, ondernemingen en beleidsvoerders samen. Bedoeling van dit netwerk bestaat erin om de beleidsbeslissingen voor te bereiden die ons land op internationaal en nationaal niveau dient te nemen.

Er worden andere onderzoeksprogramma’s in België zowel door het Koninklijk Belgisch Instituut voor natuurwetenschappen als door universitaire onderzoekers uitgevoerd. Dit onderzoek dat veeleer op de walvissen in de Noordzee en op Antarctica gericht is, is internationaal erkend.

 

Voor meer informatie over de walvissen:

BeBiodiversity Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

Meer news

BeBiodiversity Wrattenzwijn, egel of stokstaartje: welke consument ben jij?

Wrattenzwijn, egel of stokstaartje: welke consument ben jij?

De biodiversiteit wordt bedreigd. Het aantal soorten dieren en planten neemt zienderogen af, zowel op het land als in de zee. Maar wat kunnen we doen voor deze soorten, ook al ligt hun habitat soms zo ver van ons vandaan? Meer dan  70 % van de biodiversiteitsimpact van België ligt buiten onze landsgrenzen en houdt rechtstreeks verband met onze invoer.

Lees meer
BeBiodiversity Paddenstoelen, neem je paraplu’s, het is herfst!

Paddenstoelen, neem je paraplu’s, het is herfst!

Wat is er leuker dan te genieten van een wandeling in het bos en deze herfstschatten, die paddenstoelen zijn, te ontdekken en te proeven. En we zijn goed bediend! Wist je dat België het derde land van Europa is op het vlak van diversiteit van paddenstoelen? Er zouden meer dan 10.000 soorten op ons grondgebied bestaan, ook al bestaan er slechts enkele tientallen eetbare soorten.

Lees meer
BeBiodiversity Cruises:  leuk, behalve voor de biodiversiteit…

Cruises: leuk, behalve voor de biodiversiteit…

Cruises kennen steeds meer opmars. Sinds 2009 is het aantal passagiers voor dit type vakanties gestegen van  17,8 naar 28 miljoen. Een toename van bijna 64 % die de adepten van biodiversiteit zorgen baart, vooral dan wat de cruises naar de Noord- en Zuidpool betreft.

Lees meer
BeBiodiversity Sporten in de natuur: ja, maar… !

Sporten in de natuur: ja, maar… !

In onze maatschappij die gericht is op recreatie en de band met de natuur, stellen we een sterke toename vast van sport- en toeristische activiteiten in de natuur. Vissen, paardrijden, wandeltochten, running, canyoning, klimmen, mountainbiken of kajakken zijn gedemocratiseerd en worden intussen massaal beoefend. Ze vormen dan ook een bloeiende markt voor regio’s met een natuurlijk en landschappelijk toeristisch patrimonium.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten