BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

Scheepvaartverkeer, sonarsystemen, aardolieboringen, aardgaswinning, offshore windparken… De zee is geen wereld van stilte meer. De menselijke activiteit in de zee zorgt voor steeds meer geluid in de oceanen. Het is zo erg dat de geluidshinder onder zee momenteel een ernstige bedreiging voor de walvissen vormt die geluiden gebruiken om te communiceren en echolocatie gebruiken om te zwemmen en te jagen.

Immense waterlichamen, dieptes die duizenden meters kunnen bedragen… Dit is het milieu waarin walvissen sinds miljoenen jaren leven. Teneinde in deze waterwereld te overleven waar er weinig licht is (soms nauwelijks waarneembaar), maar waar het geluid zich sneller en verder dan in de lucht verplaatst, hebben walvissen een sterk gehoor en een ruim gamma aan stemsignalen ontwikkeld. Walvissen rekenen meer op hun gehoor dan op hun ogen om hun omgeving waar te nemen, te communiceren, zich te oriënteren, te jagen, een soortgenoot terug te vinden en eventuele dreigingen op te sporen.

De wereld van het onderzeese geluid

Geluidshinder onder zee bestaat uit verschillende soorten geluid. Het gebruik van sonarsystemen in het kader van militaire activiteiten en seismische opsporingen onder zee zorgen voor de productie van herhaalde en krachtige geluiden, terwijl boten een alomtegenwoordige en permanente achtergrondruis met een lage frequentie produceren.

Dit lawaai is niet zonder gevolgen voor deze zeezoogdieren: verwarring van de communicatie onder elkaar, verandering van gedrag, verlaten van gebieden waar veel voedsel te vinden is, desoriëntatie waardoor ze aanspoelen, permanente of tijdelijke doofheid, interne bloedingen, stress die gevolgen voor de voortplanting kan hebben,… Deze verstoringen zijn dus verschillend en soms dodelijk.

Deze geluidshinder is jammer genoeg onrustwekkend toegenomen wegens de permanente toename van de activiteiten die hieraan aan de basis liggen. Het aantal varende boten zou immers met 9% in nauwelijks vijf jaar zijn toegenomen. Aangezien het geluid zich zeer ver in het water verspreidt, is dit geluid alomtegenwoordig en kunnen de walvissen hier dus niet aan ontsnappen.

Wetenschappers bevelen verschillende maatregelen aan om de geluidshinder in te dijken, waaronder een verlaging van de vaarsnelheid van de boten, het ontwerpen van minder luidruchtige boten en de ontwikkeling van alternatieve methodes voor seismische opsporingen. Momenteel bestaan er geen normen die het geluid beperken dat door boten wordt veroorzaakt. Wat betreft de krachtigere geluiden (sonarsystemen, explosies, boringen, enz.), ontbreekt er een internationale reglementering en hiermee wordt zelden rekening gehouden in de nationale wetgevingen.

BeBiodiversity Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

De Belgen en de walvissen

Ons land maakt deel uit van de Internationale Walviscommissie (IWC) sinds 2004. Alhoewel deze organisatie, die momenteel 87 Lidstaten telt, als historische opdracht de reglementering van de jacht heeft, houdt de IWC zich voortaan ook bezig met andere dreigingen die een impact hebben op de walvissen.

De IWC is een organisatie die nauwelijks gekend is. Nochtans speelt ze een grote rol in het wetenschappelijk onderzoek en brengt ze talrijke aanbevelingen voor hun behoud uit. Bijgevolg heeft de IWC tijdens haar laatste vergadering in oktober 2016 de geluidshinder erkend als een aanzienlijke dreiging en heeft ze verklaard dat er snel maatregelen moesten worden genomen. De Commissie heeft de noodzaak onderstreept om dit probleem onder de aandacht te brengen van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) die onder meer bevoegd is voor de technische standaarden voor boten en de internationale wateren.

De Belgische commissaris Stephanie Langerock volgt het dossier van de zeezoogdieren in het DG Leefmilieu van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu op. Ons land is zeer actief binnen de IWC, aangezien het werd verkozen als voorzitter voor twee belangrijke werkgroepen. De Standing Working Group of the Bycatch Mitigation Initiative behandelt bijvangsten – een andere grote dreiging voor walvissen – en de Voluntary Conservation Fund heeft als doel te zoeken naar een financiering voor maatregelen voor het behoud van de walvissen.

In oktober 2016 is België lid geworden van een derde belangrijke werkgroep betreffende het overleven van de walvissen: de werkgroep inzake het onderzoek dat wordt gevoerd zonder walvissen te doden (Southern Ocean Research Partnership). Dit partnerschap van twaalf landen heeft als doel om de bescherming van walvissen te bevorderen zonder ze te doden en vormt een tegenwicht voor het standpunt van Japan dat walvissen onder het mom van wetenschappelijk onderzoek blijft doden. De ondersteuning van ons land voor dit partnerschap zal gebeuren in de vorm van wetenschappelijk onderzoek dat wordt gewijd aan het behoud en de bescherming van de walvissen.

Om de Belgische vertegenwoordigers te ondersteunen werd een netwerk van deskundigen opgericht. Het Belgian Cetaceans Network brengt wetenschappers, verenigingen op het terrein, NGO’s, ondernemingen en beleidsvoerders samen. Bedoeling van dit netwerk bestaat erin om de beleidsbeslissingen voor te bereiden die ons land op internationaal en nationaal niveau dient te nemen.

Er worden andere onderzoeksprogramma’s in België zowel door het Koninklijk Belgisch Instituut voor natuurwetenschappen als door universitaire onderzoekers uitgevoerd. Dit onderzoek dat veeleer op de walvissen in de Noordzee en op Antarctica gericht is, is internationaal erkend.

 

Voor meer informatie over de walvissen:

BeBiodiversity Geluidshinder: een gevaar voor walvissen

Meer news

BeBiodiversity Hout en muziekinstrumenten

Hout en muziekinstrumenten

Ondanks het feit dat we een aanzienlijke vooruitgang op het vlak van de kennis van materialen geboekt hebben, blijft hout het materiaal bij voorkeur voor de bouw van muziekinstrumenten. Het zijn de unieke kenmerken zoals het gewicht, de hardheid, de resistentie en het klankvermogen die het gebruik hiervan voor snaarinstrumenten, blaasinstrumenten en slaginstrumenten bepalen. Elk instrument is een verzameling van harde en zachte houtsoorten op zoek naar de optimale geluidsomstandigheden.

Lees meer
BeBiodiversity Scampi’s zoveel men wil, ten koste van de biodiversiteit

Scampi’s zoveel men wil, ten koste van de biodiversiteit

Garnalen, scampi’s of gamba’s waren lange tijd zeldzame, verfijnde en dure gerechten. Tegenwoordig is de consumptie ervan geëxplodeerd: geschat wordt dat er in 2023 wereldwijd ongeveer 6 miljoen ton garnalen per jaar geconsumeerd zal worden! In 20 jaar tijd zou de productie met 9 vermenigvuldigd zijn. Een groei of toename die schade toebrengt aan de biodiversiteit.

Lees meer
BeBiodiversity Ivoor vernietigen ter bescherming van de wilde olifanten

Ivoor vernietigen ter bescherming van de wilde olifanten

Ieder kwartier verdwijnt er een olifant ten gevolge van stroperij. De wilde olifanten afkomstig van Afrika en Azië zijn met uitsterven bedreigd omwille van hun ivoor dat afkomstig is van de slagtanden. Niemand zal het wagen om een slagtand weg te nemen van een levende olifant, waardoor het doden van olifanten voor stropers een veel makkelijkere oplossing is.

Lees meer
BeBiodiversity Experts ongerust over de biodiversiteit

Experts ongerust over de biodiversiteit

Over drie jaar tijd hebben vijfhonderdvijftig vrijwillige experts uit honderd landen tienduizend wetenschappelijke publicaties bijeengebracht, aangevuld met statistische gegevens en een inventaris van de lokale traditionele kennis. Het was de bedoeling van dit reusachtige werk dat gecoördineerd werd door het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) om de beleidsmakers van deze planeet vijf rapporten te bezorgen over de toestand van de biodiversiteit in de wereld.

Lees meer
BeBiodiversity Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Haar krachtig en delicaat aroma maakt haar tot een bijzonder gewaardeerde specerij. En hoewel ze een beetje overal in te vinden is, in voedingsproducten, cosmetica of essentiële oliën, behoort de vanille samen met saffraan tot de duurste specerijen, en zou ze een product kunnen worden dat even luxueus is als diezelfde saffraan. Haar productie wordt namelijk steeds meer bedreigd…

Lees meer
BeBiodiversity Pesticiden: een voorzichtige evolutie

Pesticiden: een voorzichtige evolutie

Nieuwe studies en rapporten bevestigen dagelijks de alarmerende toestand van de biodiversiteit. Deze vaststelling heeft niet langer enkel betrekking op emblematische soorten zoals de poolbeer of de witte neushoorn. Ook de meest gangbare soorten zijn bedreigd… Dit is zo voor de courante vogelsoorten waarvan het aantal exemplaren in Wallonië gedaald is met 50% in 25 jaar! De intensieve landbouw en het gebruik van pesticiden worden beschouwd als de belangrijkste oorzaken van deze achteruitgang in Europa. Ook het gebruik van pesticiden door particulieren is problematisch. Korte samenvatting van de recente evolutie wat deze producten betreft.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten