BeBiodiversity logo

MENU
BeBiodiversity Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Haar krachtig en delicaat aroma maakt haar tot een bijzonder gewaardeerde specerij. En hoewel ze een beetje overal in te vinden is, in voedingsproducten, cosmetica of essentiële oliën, behoort de vanille samen met saffraan tot de duurste specerijen, en zou ze een product kunnen worden dat even luxueus is als diezelfde saffraan. Haar productie wordt namelijk steeds meer bedreigd…

De planten met de vanillestokjes groeien tussen het kreupelhout in de schaduwrijke zones van de tropische gebieden. Het is een klimplant van de orchideeënfamilie, die zich met zijn luchtwortels rond een gastboom wikkelt. De plant heeft een droge bodem nodig, die daarenboven rijk is aan organisch materiaal.

De dreiging van slechte weersomstandigheden

Het leeuwendeel van de wereldproductie van natuurlijke vanille komt vanop het eiland Madagaskar, in het midden van de Indische Oceaan. Het eiland behoort tot de 17 “megadiverse” landen, een groep van landen die de meeste soorten tellen en die dus worden beschouwd als de rijkste landen van de planeet als het gaat over biodiversiteit. Maar die biodiversiteit en de vanilleproductie worden bedreigd door slechte weersomstandigheden. In maart 2017 heeft de cycloon Enawo een groot gedeelte van de bedrijven op het eiland vernield: de plantages werden overstroomd, de stokjes die op de grond of in het water waren gevallen, zijn verrot, de vanillescheuten of hun gastbomen waren uitgerukt door de wind.

Momenteel is het niet mogelijk om met zekerheid in te schatten of de tropische cyclonen frequenter zijn geworden. Maar de stijging van de zeetemperatuur die een gevolg is van de klimaatveranderingen, zorgt ervoor dat cyclonen tijdens hun ontwikkelingsfase meer vocht ophopen. Dit verschijnsel vergroot de oogstschade veroorzaakt door cycloonregens, en daardoor wordt vanille schaarser.

De dreiging van speculatie

De vanilleteelt stelt rechtstreeks ongeveer 210.000 mensen te werk, waarvan meer dan 85.000 verspreide en weinig gestructureerde producenten, die helaas geen enkel profijt hebben aan de veralgemeende prijsstijgingen. Er zijn namelijk rijke makelaars op de markt verschenen die de vanille opkopen en opslaan, om ze vervolgens aan woekerprijzen aan te bieden aan de exporteurs. Deze vorm van speculatie komt niet ten goede aan de producenten en is onder andere een manier om illegaal verworven fortuinen weg te moffelen: verkopers van Madagaskisch rozenhout, een CITES-soort waarvan de uitvoer illegaal is, kopen vanille op om het geld uit hun illegale trafiek wit te wassen.

BeBiodiversity Vanille: weldra een onbetaalbaar genot?

Synthetische vanilline versus natuurlijke vanille?

Eigenlijk is er niets dat natuurlijke vanille kan vervangen. Het aroma van vanille wordt namelijk niet alleen bepaald door de vanilline. Enkel het natuurlijke product heeft de rijkdom en de complexiteit van verschillende aroma’s die te danken zijn aan de interactie tussen de vanilleplanten en diverse soorten symbiotische paddenstoelen. Ook de interacties van de vanilleplant met de gastboom en met zijn milieu, alsook de ambachtelijke oogst- en verwerkingsprocedés dragen bij tot de unieke smaak van natuurlijke vanille.

Momenteel zijn 90 % van de industriële toepassingen nochtans gebaseerd op vanilline van synthetische oorsprong. Het is tevens mogelijk om vanilline te biosynthetiseren uit houtafval (lignine) of uit rijst. Maar die biosynthese van vanilline vergt enorme hoeveelheden suiker, wat dan weer de suikermonocultuur bevordert ten nadele van de biodiversiteit. Dat is dus geen duurzame oplossing.

Wat kunnen we dan doen om verder te kunnen blijven genieten van de unieke smaak van de vanillestokjes uit  Madagaskar? Door vanille te kopen uit fair trade circuits, die een deftig loon waarborgen voor de producenten, door onze consumptie te matigen, door erover te waken dat we onze impact op de klimaatveranderingen verminderen, en door de voorkeur te geven aan hout met PEFC- of FSC-label doen we inspanningen die de biodiversiteit, de productkwaliteit en de producenten ten goede komen.

Meer news

BeBiodiversity Wrattenzwijn, egel of stokstaartje: welke consument ben jij?

Wrattenzwijn, egel of stokstaartje: welke consument ben jij?

De biodiversiteit wordt bedreigd. Het aantal soorten dieren en planten neemt zienderogen af, zowel op het land als in de zee. Maar wat kunnen we doen voor deze soorten, ook al ligt hun habitat soms zo ver van ons vandaan? Meer dan  70 % van de biodiversiteitsimpact van België ligt buiten onze landsgrenzen en houdt rechtstreeks verband met onze invoer.

Lees meer
BeBiodiversity Paddenstoelen, neem je paraplu’s, het is herfst!

Paddenstoelen, neem je paraplu’s, het is herfst!

Wat is er leuker dan te genieten van een wandeling in het bos en deze herfstschatten, die paddenstoelen zijn, te ontdekken en te proeven. En we zijn goed bediend! Wist je dat België het derde land van Europa is op het vlak van diversiteit van paddenstoelen? Er zouden meer dan 10.000 soorten op ons grondgebied bestaan, ook al bestaan er slechts enkele tientallen eetbare soorten.

Lees meer
BeBiodiversity Cruises:  leuk, behalve voor de biodiversiteit…

Cruises: leuk, behalve voor de biodiversiteit…

Cruises kennen steeds meer opmars. Sinds 2009 is het aantal passagiers voor dit type vakanties gestegen van  17,8 naar 28 miljoen. Een toename van bijna 64 % die de adepten van biodiversiteit zorgen baart, vooral dan wat de cruises naar de Noord- en Zuidpool betreft.

Lees meer
BeBiodiversity Sporten in de natuur: ja, maar… !

Sporten in de natuur: ja, maar… !

In onze maatschappij die gericht is op recreatie en de band met de natuur, stellen we een sterke toename vast van sport- en toeristische activiteiten in de natuur. Vissen, paardrijden, wandeltochten, running, canyoning, klimmen, mountainbiken of kajakken zijn gedemocratiseerd en worden intussen massaal beoefend. Ze vormen dan ook een bloeiende markt voor regio’s met een natuurlijk en landschappelijk toeristisch patrimonium.

Lees meer
Ontdek al onze nieuwsberichten Ontdek al onze nieuwsberichten